Om wat meer te weten te komen over hoe de sporters het ‘gewicht maken’ beleven hebben wij 18 (ex-) topjudoka’s geïnterviewd over verschillende aspecten van het afvallen. De bevindingen zijn hieronder weergegeven.

De meeste judoka’s beginnen rond 16- tot 17-jarige leeftijd met afvallen.

De meeste judoka’s die wij hebben geïnterviewd zijn rond 16- tot 17-jarige leeftijd begonnen met afvallen.  Op jongere leeftijd stimuleerden hun ouders hen meestal om door te groeien naar een zwaardere klasse, maar er zijn ook ouders die het afvallen juist stimuleerden. Judoka’s beginnen meestal met afvallen als zij boven hun gewichtsklasse uitgroeien, en nog een paar toernooien in hun oude gewichtsklasse willen judoën. In het begin hoeven zij niet zoveel af te vallen en gaat het relatief makkelijk. Geleidelijk moet er echter steeds meer worden afgevallen en worden de methoden extremer.

Vrijwel alle afvalmethoden die we uit de literatuur kennen worden gebruikt. Meestal wordt er minder gegeten en gedronken, meer getraind en proberen judoka’s extra te zweten door trainen met (regen) kleding, of het nemen van sauna’s en hete baden. Plaspillen of afslankpillen worden nauwelijks gebruikt omdat deze middelen op de dopinglijst voorkomen. Slechts een enkele judoka gaf aan wel eens te hebben gebraakt, maar bijna alle judoka’s kennen (verhalen van) andere judoka’s die dit doen.

Judoka’s die te laat met afvallen beginnen, en de laatste dagen voor de wedstrijd nog veel gewicht kwijt moeten raken, geven aan dat dit hun wedstrijdvoorbereiding niet ten goede komt omdat zij in plaats van te taperen (afbouwen van de trainingsomvang in de laatste weken voor een wedstrijd om naar een wedstrijd toe te kunnen pieken) en koolhydraten te stapelen om optimaal te kunnen presteren, juist meer moeten trainen, weinig eten en soms zelfs hun koolhydraatvoorraden ledigen. Na de wedstrijd zit het verloren gewicht er snel weer aan en zijn judoka’s geneigd extra veel te gaan eten waardoor zij de volgende keer meer moeten afvallen. Op deze manier ontstaan grote gewichtsschommelingen. Judoka’s die wel ruim op tijd beginnen met afvallen, zodat zij op hun wedstrijd gewicht kunnen trainen en minder stress hebben tijdens de wedstrijdvoorbereiding, geven aan dat hier veel discipline voor nodig is.

Invloed en begeleiding

De meeste judoka’s worden niet begeleid bij het afvallen, maar doen dit op eigen houtje of leren van hun medejudoka’s manieren om af te vallen. Ook kijken zij methoden af van oudere of succesvolle judoka’s. Ouders proberen hun kinderen te steunen door gezond te koken of begeleiding voor ze te zoeken, maar hun invloed is meestal beperkt. Judoka’s kunnen met hun clubgenoten vaak goed praten over het afvallen maar ervaren ook een sociale controle waardoor zij niet open durven te zijn over hun gewicht en het gevoel hebben er op te worden aangekeken als zij veel zijn aangekomen of ‘te dik’ zijn.

Bij trainers en coaches is niet altijd voldoende kennis aanwezig om de sporters te kunnen begeleiden. Zij proberen ondersteunend te zijn of houden zich afzijdig. Soms voelen sporters echter ook een druk vanuit hun coach om af te vallen en opmerkingen van coaches kunnen een grote impact hebben op de sporters en een rol spelen bij het ontwikkelen van verstoord eetgedrag. Niet alleen negatieve opmerkingen, maar ook positieve opmerkingen als het afvallen goed gaat spelen hierbij een rol. Veel judoka’s hebben wel eens een sportdiëtist bezocht, maar ervaren vaak dat de begeleiding niet aansluit bij de praktijk en dat zij onvoldoende afvallen. Mogelijk speelt hierbij een rol dat ze pas naar een diëtist gaan als het afvallen echt niet meer lukt en zij al flink aan het schommelen zijn geweest met hun gewicht. Een aantal judoka’s was zeer positief over de begeleiding die zij kregen van hun krachttrainer die vaak ook de nadruk legde op de toegevoegde waarde van een goede voeding.

Factoren die onverantwoord afvallen in stand houden

De interviews laten duidelijk zien dat het afvallen niet altijd op een verantwoorde manier gebeurt en dat veel judoka’s negatieve gevolgen ervaren van het afvallen. Er lijken dus factoren te zijn die dit gedrag in stand houden.

Afvallen loont

Veel judoka’s denken dat zij voordeel hebben ten opzichte van hun tegenstanders als hun gewicht boven de bovengrens van hun gewichtsklasse zit. Zij zijn bang om niet goed te presteren in een hogere gewichtsklasse, en blijven te lang in een lagere gewichtsklasse hangen, zelfs als zij dit gewicht bijna niet meer halen, niet meer goed presteren of continu geblesseerd zijn. Dit gevoel wordt versterkt als judoka’s ondanks het afvallen blijven presteren. Soms vereenzelvigen judoka’s zich zelfs met een bepaalde gewichtsklasse waardoor zij zich niet kunnen voorstellen dat zij in een andere gewichtsklasse ook zouden kunnen presteren.

Doorgroeien kost tijd

Als je naar een hogere gewichtsklasse overstapt kan het tijd kosten om in de gewichtsklasse te groeien en weer op topniveau te presteren. Veel judoka’s willen geen jaar verliezen waarin zij niet op topniveau kunnen presteren, zeker als er kampioenschappen zijn waar zij in hun huidige gewichtsklasse aan zouden kunnen deelnemen. Hierdoor is het vaak moeilijk om het juiste moment te vinden om over te stappen.

De judocultuur

Ook de sterke culturele norm binnen het judo, waarin op het laatste moment veel afvallen als normaal wordt beschouwd, draagt bij aan het in stand houden van dit gedrag. Ook de media-aandacht voor sporters die op een extreme manier hebben afgetraind kan onverantwoord afvalgedrag in de hand werken, zeker als zij ook nog goed presteren.

Onvoldoende kennis en begeleiding

Omdat sporters vaak niet begeleid worden bij het afvallen, weten zij vaak niet hoe zij verantwoord af kunnen vallen en leren zij verkeerde methoden aan. Na verloop van tijd zitten zij zo vast in hun eigen gewoontes en overtuigingen dat en geen ruimte meer is voor tips of adviezen van deskundigen. Veel judoka’s die wel openstaan voor advies of begeleiding raken teleurgesteld doordat de adviezen die zij van de diëtist krijgen onvoldoende effect sorteren. Daarbij lijkt er een afstand te zijn tussen de theorie van de sport diëtist en de praktijk van de sporter.

Verantwoord afvallen is moeilijk.

Veel judoka’s zouden liefst op een goede manier afvallen, maar vaak lukt dit niet en kost het hen teveel energie.

Positieve aspecten van afvallen

Het afvallen kan juist ook een positief gevoel geven, doordat afvallen een sporter helpt gefocust te raken voor een wedstrijd, of het gevoel geeft op een mooie manier met topsport bezig te zijn. Ook wordt als positief ervaren dat zij veel bewuster met eten leren omgaan.